PEMBEDAHAN

Wide Local Excision (Breast Conserving Surgery Procedure)

Pembedahan ini menyelamatkan sebanyak mana payudara dengan hanya membuang ketulan dan kawasan sekitar tisu normal. Kebanyakan wanita boleh menjalani rawatan ini – biasanya diikuti dengan radioterapi dan bukan mastektomi, dan dalam kebanyakan kes, kadar hidup pesakit bagi kedua-dua pembedahan adalah sama. Tetapi rawatan ini mungkin bukan pilihan sekiranya:

• Tumor sangat besar
• Tumor jauh ke dalam payudara
• Telah menjalani terapi radiasi
• Mempunyai dua kawasan kanser atau lebih yang jauh terpisah pada payudara yang sama
• Mempunyai penyakit tisu penghubung yang membuat anda sensitif pada radiasi
• Mempunyai kanser payudara yang mengalami radang

Jika anda mempunyai tumor yang besar tetapi masih mahu mempertimbangkan kemungkinan rawatan ini, maka kemoterapi sebelum pembedahan mungkin menjadi pilihan untuk mengecutkan tumor dan menjadikan anda layak untuk tatacara ini. Selepas pembedahan, payudara anda mungkin tidak sama dari segi saiz dan bentuk. Ini kerana membuang tisu payudara semasa pembedahan biasanya menyebabkan payudara yang berkenaan kelihatan lebih kecil; namun bengkak disebabkan tindak balas terhadap pembedahan boleh menyebabkan payudara anda kelihatan besar (bukan kesan kekal).

Mastektomi

Mastektomi melibatkan pembuangan semua tisu payudara, kadangkala bersama dengan tisu lain yang berdekatan. Mastektomi mungkin baik untuk anda jika:

• Kanser terdapat pada lebih daripada satu bahagian di payudara anda.
• Payudara anda kecil atau unik bentuknya sehingga lumpektomi menyebabkan sangat sedikit tisu payudara yang tinggal, atau payudara sangat cacat bentuknya.
• Radiation therapyTerapi radiasi selepas pembedahan tidak sesuai untuk anda.
• Anda percaya anda akan lebih selesa dengan mastektomi.

Kesan dan risiko rawatan ini ialah:

• Sakit dan tidak selesa (hanya 2 minggu selepas pembedahan – bukan kesan kekal)
• Jangkitan di kawasan pembedahan (kurang daripada 3% pesakit)
• Parut pembedahan

Jika anda melakukan mastektomi, doktor anda akan membincangkan lebih lanjut tentang penstrukturan semula payudara dengan anda. Penstrukturan semula payudara ialah pembedahan untuk membina semula bentuk payudara anda. Ia tidak memberikan semula payudara kepada wanita – payudara yang dibentuk ini tidak memiliki deria rasa semula jadi. Walau bagaimanapun, pembedahan ini memberikan hasil yang serupa seperti payudara sebenar. Penstrukturan semula payudara mungkin memerlukan lebih dari satu pembedahan. Langkah-langkah tambahan mungkin melibatkan:

• Penambahan puting
• Mengubah bentuk atau saiz pada payudara yang distrukturkan
• Pembedahan pada payudara yang satu lagi untuk penyesuaian yang lebih baik

Pembedahan Nodus Limfa di Bahagian Bawah Lengan (Axillary lymph nodes dissection)

Pembedahan nodus limfa di bahagian bawah lengan biasanya membuang nodus di peringkat I dan II. Untuk wanita yang mengalami kanser payudara invasif, prosedur ini disertai mastektomi atau breast conserving surgery. Ia mungkin dilakukan serentak, atau selepas lumpektomi (melalui hirisan yang berasingan).

Berdasarkan pemeriksaan fizikal doktor dan petunjuk-petunjuk lain tentang kemungkinan yang kanser telah merebak kepada nodus limfa anda, pakar surgeri akan membuang antara 5 dan 30 nodus semasa pembedahan bahagian bawah lengan. Jumlah nodus limfa yang ‘terlibat’ (menunjukkan bukti kanser) adalah lebih penting daripada tersebarnya kanser di mana-mana nodus.
Doktor anda akan memberitahu anda sekiranya tentang nodus limfa yang terlibat (dan kalau ada, berapa banyak) serta penglibatan tumor dalam setiap nodus.

Terdapat pusat yang menawarkan sentinel nodes biopsi sebagai alternatif kepada pembedahan nodus limfa di bahagian bawah lengan, namun pembedahan itu hanya ditawarkan untuk kes-kes tertentu sahaja.


TERAPI

KEMOTERAPI

Kemoterapi ialah penggunaan ubat pembunuh kanser yang disuntikkan ke dalam vena, diberikan dalam bentuk suntikan atau diambil dalam bentuk pil atau cecair. Ubat ini memasuki saluran darah dan beredar ke seluruh tubuh, menjadikannya rawatan yang berguna untuk kanser yang telah tersebar ke organ yang jauh. Walaupun ubat ini membunuh sel kanser, ia juga merosakkan sebahagian sel normal, yang boleh menimbulkan kesan sampingan.

Kesan sampingan kemoterapi yang paling biasa ialah:

• Loya, muntah-muntah, dan cirit-birit
• Rambut gugur
• Lesu dan anemia
• Jangkitan
• Ulser (kudis) mulut
• Perubahan deria rasa dan bau
• Menopaus dan kesuburan
• Hilang Ingatan
• Masalah dengan tangan dan kaki (neuropati)

Tiga strategi kemoterapi yang berlainan boleh digunakan:

1. Kemoterapi Adjuvan - untuk mereka yang telah menjalani rawatan penyembuhan bagi kanser payudara, misalnya pembedahan dan radiasi. Rawatan ini diberikan untuk mengurangkan kemungkinan kanser berulang.
2. Kemoterapi Neoadjuvan - untuk mengecutkan tumor besar dan/atau membunuh sel kanser yang tersesat. Ini meningkatkan peluang agar pembedahan dapat membuang kanser sepenuhnya.
3. Kemoterapi Terapeutik - untuk wanita yang menghidap kanser payudara yang telah merebak melepasi kawasan payudara.

Port untuk Kemo
Pakar onkologi anda mungkin menyarankan supaya anda menggunakan port atau "port-a-cath" yang dimasukkan ke dalam bahagian atas dinding dada anda (ruang di antara tulang kolar dan payudara anda) untuk memudahkan kemoterapi dan membuat anda lebih selesa. Anda akan menjalani pemeriksaan sinar-x dada untuk mengesahkan bahawa port telah diletakkan di tempat yang betul. Setelah selesai kemoterapi, port boleh dikeluarkan dengan cepat dalam tatacara lain pada hari yang sama. Port adalah sebesar saiz duit dua puluh sen, tetapi lebih tebal, dan akan hanya menimbulkan bonjol di bawah kulit.

Terdapat beberapa kebaikan menggunakan port:

• Tidak perlu mencari vena setiap kali menjalani kemoterapi.
• Port mungkin berguna terutamanya bagi wanita yang mengalami sedikit bengkak di lengan pada sisi yang mengalami pembedahan.
• Ubat terus masuk ke dalam bekalan darah utama yang masuk ke jantung, supaya ia dapat dihantar dengan cepat dan berkesan ke seluruh bahagian tubuh.
• Sesetengah jenis kemoterapi boleh menyebabkan pesakit amat tidak selesa jika ubat disuntikkan ke dalam vena betul-betul di bawah kulit. Port menghindarkan ketidakselesaan yang boleh berlaku ini.
• Mendapatkan darah untuk ujian darah selalunya boleh dilakukan melalui port, mengurangkan bilangan cucukan vena yang anda perlukan.

RADIOTERAPI

Terapi radiasi digunakan untuk membunuh sel tumor jika ada lagi yang tertinggal selepas pembedahan. Ini ialah rawatan setempat dan dengan itu berkesan hanya terhadap sel tumor yang menjadi sasaran alur radiasi (sinaran) tersebut. Kaedah ini paling kerap digunakan bagi mereka yang telah menjalani pembedahan konservatif seperti lumpektomi. Pembedahan konservatif direka untuk mengekalkan sebanyak mungkin tisu payudara. Terapi radiasi biasanya diberikan lima hari seminggu selama lima hingga enam minggu. Setiap rawatan hanya mengambil masa beberapa minit sahaja. Ia tidak menyakitkan dan mempunyai kesan sampingan yang sedikit.

Kesan sampingan radioterapi:

• Radiasi tidak menyebabkan anda keguguran rambut, kecuali jika radiasi dikenakan pada bahagian kepala.
• Kulit anda boleh bertukar menjadi merah jambu, merah dan mungkin sensitif dan terengsa.
• Semasa tempoh rawatan, anda mungkin berasa letih.
• Kebanyakan kesan sampingan radiasi adalah sementara.

TERAPI HORMON

Terapi hormon sering digunakan untuk merawat wanita yang kansernya sensitif terhadap hormon estrogen dan progestron. Seperti kemoterapi, terapi jenis ini boleh digunakan untuk mengurangkan kemungkinan kanser anda berulang. Jika kanser sudah merebak, terapi hormon mungkin boleh mengecutkan atau mengawalnya.

Dua kelas ubat digunakan untuk terapi hormon:

1. Modulator reseptor estrogen selektif (selective estrogen receptor modulators -SERMs)
2. Perencat aromatase.

Modulator reseptor estrogen selektif (SERMs)

SERMs bertindak dengan cara:

• Menyekat sebarang estrogen yang terdapat dalam tubuh daripada melekat pada reseptor estrogen pada sel kanser
• Melambatkan pertumbuhan tumor
• Membunuh sel tumor

SERMs boleh digunakan bagi wanita pramenopaus (belum putus haid) dan pascamenopaus (lepas putus haid). SERMs yang paling biasa dipreskripsikan untuk terapi hormon ialah tamoxifen (Nolvadex). Tamoxifen digunakan untuk mengurangkan risiko kanser payudara bagi wanita yang:

• Menghadapi risiko kanser payudara yang tinggi tetapi tidak mempunyai sejarah terdahulu untuk penyakit tersebut, atau
• Mempunyai hormon yang tidak invasif, kanser payudara positif-reseptor-, atau karsinoma duktus in situ (ductal carcinoma in situ – DCIS), atau
• Mempunyai kanser payudara positif-reseptor-hormon yang invasif pada sebarang tahap.

Anda boleh mengambil tamoxifen setiap hari dalam bentuk pil sehingga lima tahun. Ia boleh mengurangkan risiko berulangnya kanser payudara dan kurang toksik berbanding kebanyakan ubat antikanser. Tetapi tamoxifen bukanlah tidak mendatangkan masalah. Wanita yang mengambil tamoxifen boleh mengalami gejala menopaus seperti:

• peluh malam
• panas badan
• gatal faraj , keluar lelehan faraj atau faraj kering

Kesan sampingan yang lebih teruk termasuklah darah beku dan kadang-kadang berlaku kanser endometrium. Wanita yang lebih tua, terutamanya yang mengalami masalah kesihatan lain, boleh menghadapi risiko yang lebih besar terhadap kesan sampingan berbanding dengan wanita muda.

Perencat Aromatase

Ubat kelas ini termasuklah:

• anastrozole (Arimidex)
• letrozole (Femara)
• exemestane (Aromasin)

Ubat ini menyekat pertukaran bahan hormon (androstenedion) kepada estrogen. Ia menghalang penghasilan estrogen di dalam sel selain sel ovari. Sel lemak, kelenjar adrenal dan sel normal lain semuanya menghasilkan sejumlah kecil estrogen.

Ubat ini hanya berkesan pada wanita pascamenopaus.

Kemaskini:: 13/03/2019 []